Welke verkeerslichtstrategie werkt het best aan Albert Ier / Cauchy?
Deze studie vergelijkt vier verkeerslichtprogramma’s voor één kruispunt in Namen: de kruising van de Avenue Albert Ier, de Boulevard Cauchy, de Avenue Comte de Smet de Nayer en de Place de l’École des Cadets, vlak bij het station. Al het andere is gelijk in de vier simulaties: het wegennet, de vraag en alle andere verkeerslichten. Alleen het programma van dit kruispunt verandert.
De simulatie beslaat een volledige dag (vraag van 17 september 2026) in microscopische modus, op een zone van 1 km rond het kruispunt. De verkeersvraag werd gekalibreerd met Telraam-tellingen in Namen, maar er staat geen teller op de takken van dit kruispunt: de volumes die het ontvangt komen uit het gekalibreerde model, niet uit een lokale telling. Het “huidige programma” is dat van het gemodelleerde netwerk, niet het verkeerslichtenplan dat de stad werkelijk gebruikt.
Hoeveel verkeer verwerkt het kruispunt?
In de simulatie steken ongeveer 12.500 voertuigen per dag het kruispunt over. De vraag is erg ongelijk verdeeld over de takken:
| Tak | Voertuigen over 24 uur | Aandeel |
|---|---|---|
| Avenue Albert Ier | 7.301 | 58,5% |
| Boulevard Cauchy | 2.906 | 23,3% |
| Avenue Comte de Smet de Nayer | 2.158 | 17,3% |
| Place de l’École des Cadets | 110 | 0,9% |
Toch geeft het huidige programma elke groep takken een vaste groentijd van 23 seconden in een cyclus van 90 seconden: de Boulevard Cauchy en de Avenue Comte de Smet de Nayer (plus 6 seconden beschermd linksaf), dan de Avenue Albert Ier, dan de Place de l’École des Cadets. Een kwart van elke cyclus gaat naar een tak die door minder dan 15 voertuigen per uur wordt gebruikt.
Welke strategieën worden vergeleken?
De vier programma’s behouden dezelfde fasen, dezelfde gele tijd van 3 seconden en dezelfde ontruimingstijd van 1 seconde. Alleen de duur van de groentijden en de manier waarop die wordt bepaald veranderen.
- Huidig programma (vast): 23 s per fase, cyclus van 90 s.
- Vaste tijden, verdeeld naar vraag: nog steeds een vaste cyclus van 90 s, maar de groentijden volgen de spitsvraag: 44 s voor de Avenue Albert Ier, 19 + 6 s voor de Boulevard Cauchy en de Avenue Comte de Smet de Nayer, 6 s voor de Place de l’École des Cadets.
- Verkeersafhankelijk (vertraging): elke groentijd duurt tussen een minimum en een maximum (8 tot 50 s voor de Avenue Albert Ier, 8 tot 40 s voor Cauchy en Comte de Smet de Nayer, 4 tot 20 s voor de Cadets) en wordt verlengd zolang aankomende voertuigen vertraging opbouwen.
- Verkeersafhankelijk (hiaten): dezelfde grenzen, maar een groentijd eindigt zodra de detectoren een hiaat in het aankomende verkeer zien.
De programma’s werden gemaakt met de verkeerslichteditor van TrafficTwin, als netwerkplannen bovenop dezelfde referentiesituatie. Hieronder wordt het kruispunt tijdens de ochtendspits opnieuw afgespeeld; wissel tussen de plannen om het gedrag van de lichten en de wachtrijen te vergelijken.
Hoeveel tijd verliest elk voertuig aan het kruispunt?
De indicator is het tijdverlies van elk voertuig over zijn laatste 250 meter voor de stopstreep, vergeleken met rijden aan de toegelaten snelheid. Het wordt berekend uit het traject per seconde van elk voertuig dat het kruispunt oversteekt, en toegewezen aan de tak die het werkelijk gebruikte.
| Over 24 uur | Huidig | Vast, verdeeld | Verkeersafh. (vertraging) | Verkeersafh. (hiaten) |
|---|---|---|---|---|
| Gemiddeld tijdverlies per voertuig | 24,4 s | 17,7 s | 15,2 s | 12,0 s |
| Tijdverlies van de 5% meest vertraagde voertuigen (95e percentiel) | 61,9 s | 58,9 s | 61,1 s | 28,9 s |
| Gemiddelde stilstandtijd per voertuig | 21,4 s | 15,3 s | 12,8 s | 9,2 s |
| Voertuigen die minstens één keer stoppen | 64,9% | 54,8% | 54,6% | 65,4% |
| Totaal tijdverlies aan het kruispunt | 84,6 vtg·u | 61,8 vtg·u | 53,0 vtg·u | 42,3 vtg·u |
Verkeersafhankelijke regeling op hiaten halveert het tijdverlies aan het kruispunt. Het is ook de enige strategie die de langste wachttijden verkort: de 5% meest vertraagde voertuigen verliezen 29 seconden in plaats van 62. Ongeveer evenveel voertuigen stoppen als met het huidige programma, maar hun stops zijn veel korter, omdat een lege tak geen groentijd van 23 seconden meer vasthoudt.
Wie wint en wie verliest?
| Gemiddeld tijdverlies per voertuig | Huidig | Vast, verdeeld | Verkeersafh. (vertraging) | Verkeersafh. (hiaten) |
|---|---|---|---|---|
| Avenue Albert Ier | 26,6 s | 13,1 s | 9,0 s | 13,3 s |
| Boulevard Cauchy | 20,4 s | 23,4 s | 23,0 s | 9,0 s |
| Avenue Comte de Smet de Nayer | 22,4 s | 24,3 s | 24,0 s | 11,7 s |
| Place de l’École des Cadets | 25,5 s | 41,0 s | 37,7 s | 15,4 s |
De vaste verdeling naar vraag en de regeling op vertraging bevoordelen vooral de Avenue Albert Ier, de drukste tak, ten koste van de andere: de Boulevard Cauchy en de Avenue Comte de Smet de Nayer verliezen 2 à 3 seconden meer per voertuig, en de zeldzame voertuigen van de Place de l’École des Cadets wachten ongeveer 40 seconden. De regeling op hiaten verbetert elke tak ten opzichte van het huidige programma.
De grafiek hieronder legt uit waarom. Voor elke beweging en elk plan toont ze het aandeel van de dag in groen, geel en rood, en de gemiddelde duur van één groenfase. De vaste verdeling en de regeling op vertraging geven de Avenue Albert Ier lange groenfasen en de andere takken korte; de regeling op hiaten geeft elke tak korte, frequente groenfasen.
Houdt de winst de hele dag stand?
De rangschikking blijft elk uur van de dag gelijk, ook in de ochtend- en avondspits. Met deze volumes raakt het kruispunt in de simulatie niet verzadigd: de winst komt van een betere verdeling van de groentijd, niet van extra capaciteit.
Wat verandert er buiten het kruispunt?
Over de hele gesimuleerde zone van 1 km (ongeveer 54.000 verplaatsingen) daalt het totale tijdverlies met 9,7% met de vaste verdeling, 12,9% met de regeling op vertraging en 25,4% met de regeling op hiaten. De CO₂-uitstoot van het wegverkeer daalt met 0,8% tot 1,5%: één verkeerslicht aanpassen beïnvloedt vooral de wachttijd, veel minder de uitstoot op wijkniveau.
Beperkingen van deze studie
- De lokale volumes zijn gemodelleerd. Geen enkele Telraam-teller controleert de takken van dit kruispunt.
- Het huidige programma is een modelaanname. Het werkelijke verkeerslichtenplan van de stad Namen kan verschillen, ook wat de reeds aanwezige detectoren betreft.
- De detectoren zijn gesimuleerd. De verkeersafhankelijke programma’s gebruiken de standaard detectielussen van SUMO; echte apparatuur, de plaatsing en storingen ervan worden niet nagebootst.
- Voetgangers en fietsers worden niet gesimuleerd. Een kortere of overgeslagen groentijd kan belangrijk zijn voor de oversteektijden van voetgangers, die deze studie niet meet.
- De vraag is die van één dag. Evenementen, werken of een ander seizoen kunnen de rangschikking veranderen.